Nederlander betaalt voor Napolitaans afval

Er is een forse overcapaciteit aan verbrandingsovens in Nederland. Daardoor kan Nederland het schier moeilijk oplosbare afvalprobleem in Napels helpen oplossen. De Italianen zijn blij, maar de gevolgen voor het Nederlandse milieu en de Nederlandse belastingbetaler onduidelijk.

SP vragen
Paulus Jansen van de SP heeft in augustus vragen hierover gesteld aan staatssecretaris milieu Joop Atsma. Ondanks de overcapaciteit worden er nog steeds nieuwe afvalverbranders gebouwd; onlangs werd voor de eerste keer het vuur aangestoken bij de OMRIN in Harlingen.
Atsma meldt naar aanleiding van de vragen over het afsluiten van een groot verbrandingscontract door Van Gansewinkel voor Italiaans afval dat er in de eerste 8 maanden van 2011 voor 1,3 miljoen ton contracten zijn afgesloten voor de verbranding van buitenlands afval in Nederland. Dat is 80 kilo per Nederlander en ongeveer 18% van de Nederlandse verbrandingscapaciteit.

Nederlander betaalt voor Italiaanse milieuproblemen
Het directe effect is dat de uitstoot van de afvalverbrandingsinstallaties veel groter is dan nodig. De indirecte effecten zijn: duurzamer hergebruik van reststromen wordt door de lage verbrandingstarieven ontmoedigd en de Nederlandse belastingbetaler sponsort de oplossing van Italiaanse milieuproblemen. Al die installaties zijn namelijk gebouwd met fiscale en andere subsidies van de Nederlandse staat. Ook betalen de buitenlandse aanbieders vrijwel zeker minder dan de Nederlandse gemeenten, omdat de contracten op de marginale kosten worden gebaseerd.

Paulus Jansen: "Wat mij betreft is het hoog tijd dat het nabijheidsbeginsel voor afvalverwerking, nota bene een leidend beginsel in de Wet milieubeheer, serieus genomen wordt. Bij de behandeling van de begroting 2011 Infrastructuur en Milieu in december 2010 is een motie Jansen-Samsom aangenomen die de staatssecretaris vroeg om dit beginsel voor Prinsjesdag 2011 uit te werken."

Volle stortplaatsen Italie en tekort afval Nederland
De gemeente Napels heeft sinds een jaar of vijftien een afvalprobleem. De stortplaatsen voor huisvuil zijn vol, omdat de maffia ze stiekem heeft volgestort met bedrijfsafval. In de streek staat één vuilverbrander. Maar die doet het niet goed. En kan de stroom troep ook niet aan.
Napels kan kiezen. Naast de groep Nederlandse vuilverbranders (veelal in handen van gemeenten) is bijvoorbeeld ook de commerciële afvalverwerker Van Gansewinkel Groep in de race voor de deal. Maar er zijn ook kapers op de kust. De gemeente Oslo heeft twee centrales die nog wel wat brandstof kunnen gebruiken, ook Noorse collega´s hunkeren naar het vuilnis.

Illegale vuilverbrandingen
Dat is een slecht plan, zegt Angelo Ferrillo van La Terra dei Fuochi (het land van vuren). Dat is een actiegroep die opkomt tegen de illegale vuilverbrandingen in de streek rond Napels. Bedrijfsafval wordt vaak langs verlaten wegen in brand gestoken, omdat dit goedkoper is dan het afvoeren. De gezondheidsproblemen zijn groot: het percentage kankerpatiënten ligt er 20 procent hoger dan gemiddeld.
„Het klinkt voor ons aantrekkelijk om het vuilnis te exporteren, maar we schieten er niets mee op”, zegt Ferrillo. „Want het grote probleem is dat hier totaal geen infrastructuur voor afval is. En die komt er ook niet als we het huisvuil in het buitenland kwijt kunnen.”
Machtspositie maffia
Een belangrijk probleem is de machtspositie van maffiaclans van de camorra in de afvalindustrie. Door illegale stortingen zijn huisvuilstortplaatsen overvol. En de camorra wil dit zo houden en geld verdienen aan alternatieve afvoer. Dat is ook de reden dat de Nederlandse afvalbedrijven erg omzichtig te werk gaan in de onderhandelingen met Italië. „Wij willen het afval correct verwerken”, zegt Paul Horsthuis van Twence, één van de vuilverwerkers die in de race is. Dat is de reden dat alleen zaken worden gedaan met de gemeente Napels zelf. Ook een woordvoerder van Van Gansewinkel benadrukt dit. Het risico dat dit wel gebeurt, is volgens Europol groot. De politiedienst sloeg vorige maand alarm over de infiltratie van criminelen in de afvalbranche.

Italiaanse politiek ook schuldig
Maar de camorra is niet het enige probleem, benadrukt Ferrillo. Napolitaanse politiek is minstens zo schuldig aan de bergen vuilnis. „Onze politici zijn stupide. Nu is het vuil even van de straten, maar omdat er niets fundamenteels verandert is er over een paar jaar weer een crisis. Neem de nieuwe burgemeester van Napels. Hij is nota bene gekozen omdat hij zei dat hij het afvalprobleem echt wilde aanpakken, door een nieuwe afvalenergiecentrale te bouwen. Maar zodra hij gekozen werd, verdwenen de plannen weer in de ijskast.”